Spadek po zmarłym ojcu przypadł dwóm córkom i żonie po 1/3. W skład masy spadkowej wchodzi dom z dwoma mieszkaniami i działka budowlana. Jedna z córek ma niespłacone zobowiązania z tyt. ugody z bankiem. Co może zająć komornik? Czy może zlicytować całość? Jak druga z córek i żona zmarłego mogą pozostać bez naruszania ich części?

Na razie podziału rzeczowego nie dokonano. Dług bankowy jednej z córek jest poniżej 10% wartości rynkowej całego spadku.


Zajęcie komornicze części spadku

Witam serdecznie, to co mogę powiedzieć już na samym początku, to to że nie powinniście się martwić tym, że komornik czy wierzyciel przyjdzie i będzie chciał zająć cały spadek z tytułu ugody zawartej przed jednego ze spadkobierców z bankiem.

Jednakże najlepsze co można zrobić, to oczywiście nie bezczynne czekanie na dalsze kroki wierzyciela, lecz podjęcie wszelkich starań, by dług zgodnie z zawartą ugodą z bankiem spłacić.

Takie działanie pozwoli nie tylko uniknąć dodatkowych kosztów ale ochroni całą Państwa rodzinę przed niepotrzebnym stresem, nerwami, waśniami.

Egzekucja komornicza, a dział spadku

Zgodnie z treścią art. 779 § 1 kpc do egzekucji ze spadku konieczny jest – aż do działu spadku – tytuł egzekucyjny przeciwko wszystkim spadkobiercom.

Zatem w waszej sprawie skoro do chwili obecnej nie został dokonany dział spadku, nie jest możliwym prowadzenie egzekucji z całego spadku – dłużnikiem jest jeden ze spadkobierców – jedna z córek która ma prawo do spadku po zmarłym.

Takie stanowisko zostało przyjęte zarówno w doktrynie, jak i w literaturze prawniczej. W komentarzu kodeks cywilny, spadek, E. Skowrońska-Bocian, J. Wierciński wypowiedziano się, iż do działu spadku nie można prowadzić egzekucji z ułamkowych części przedmiotów wchodzących w skład spadku.

W razie skierowania w takiej sytuacji egzekucji do przedmiotów spadkowych każdy ze spadkobierców może podnieść zarzut, że przedmiot należy do majątku spadkowego, a dział spadku jeszcze nie nastąpił.

Jeśli zatem doszło by do sytuacji, gdy w toku egzekucji komorniczej (przed dokonaniem działu spadku) prowadzonej przeciwko siostrze, komornik dokona zajęcia przedmiotów wchodzących w skład spadku po ojcu, to jako pozostali spadkobiercy macie możliwość złożenia skargi na czynność komornika podnosząc zarzut, że zajęte w toku egzekucji środki stanowią wasz udział spadkowy.

Skarga na czynności komornika

Dział spadku na wniosek wierzyciela, kiedy może mieć miejsce?

W sytuacji kiedy do zaspokojenia wierzyciela nie może dojść z uwagi na bezczynność dłużnika, który świadomie nie podejmuje kroków prawnych zmierzających do dokonania działu spadku w myśl art. 912 kpc wierzyciel może złożyć do sądu wniosek o dział spadku.

Zgodnie z treścią art. 912 kpc  jeżeli zajęte zostało prawo, z mocy którego dłużnik może żądać działu majątku, zajęcie obejmuje wszystko to, co dłużnikowi z działu przypadnie.

Gdy dłużnik otrzyma z działu nieruchomość lub ułamkową jej część, sąd przeprowadziwszy dział zawiadomi o zajęciu sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej w celu ujawnienia zajęcia przez wpis w księdze wieczystej lub złożenie zawiadomienia do zbioru dokumentów.

Jeżeli wierzyciel w ciągu miesiąca po ukończeniu działu nie zażądał przeprowadzenia egzekucji z mienia przypadłego dłużnikowi, przedmioty majątkowe, z których egzekucji nie żądał, będą wolne od zajęcia.

O zajęciu prawa, z mocy którego dłużnik może żądać działu, komornik zawiadomi wskazane przez wierzyciela osoby, przeciwko którym dłużnikowi przysługuje prawo żądania działu.

Sprzedaż nieruchomości dłużnika, a ograniczenie egzekucji

Jednakże nawet w razie działu spadku i przydzielenie siostrze konkretnych składników majątkowych w postaci nieruchomości, komornik nie powinien dokonać ich licytacji, jeżeli dług jest znacznie mniejszy niż ich wartość – w myśl zasadzie przewidzianej w art. 799 kpc egzekucja powinna być prowadzona w sposób najmniej uciążliwy dla dłużnika.

Wniosek o wszczęcie egzekucji lub żądanie przeprowadzenia egzekucji z urzędu umożliwia prowadzenie egzekucji według wszystkich dopuszczalnych sposobów, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości.

Skierowanie egzekucji do nieruchomości dłużnika oraz składników jego majątku, do których przepisy o egzekucji z nieruchomości stosuje się odpowiednio, jest możliwe tylko na wniosek wierzyciela. Wierzyciel może wskazać wybrane przez siebie sposób albo sposoby egzekucji.

Organ egzekucyjny stosuje sposób egzekucji najmniej uciążliwy dla dłużnika. Jeżeli egzekucja z jednej części majątku dłużnika oczywiście wystarcza na zaspokojenie wierzyciela, dłużnik może żądać zawieszenia egzekucji z pozostałej części majątku – tak § 1 i 2 art. 799 kpc.

Zatem jeśli egzekucja np. z wynagrodzenia za prace dłużnika wystarczy na zaspokojenie (w przyszłości) wierzytelności, dłużnik ma prawo żądać zawieszenia egzekucji z pozostałych składników jego majątku. A egzekucja z nieruchomości może być prowadzona tylko i wyłącznie na rozszerzony wniosek egzekucyjny wierzyciela.

To na co warto jeszcze zwrócić uwagę to współmierność zastosowanego sposobu egzekucji do wielkości zadłużenia – w tym zakresie wypowiedział się min. Sąd Okręgowy w Toruniu w uzasadnieniu postanowieniu z dnia 24 maja 2013 roku zapadłego w sprawie sygn. akt VIII Cz 288/13.

Niestety w praktyce dochodzi do sytuacji kiedy komornik związany wnioskiem wierzyciela wszczyna postępowania egzekucyjne z nieruchomości także w celu wyegzekwowania stosunkowo niewielkiego zadłużenia. Problem ten spotkał się z uwagą Rzecznika Praw Obywatelskich, który wystosował w tym przedmiocie oficjalne pismo do Ministra Sprawiedliwości.

Na chwilę obecną jednak pomimo dużych zmian przepisów, które zostały wprowadzone w ostatnim czasie również w prawie egzekucyjnym trudno mówić o pełnej ochronie praw i interesów dłużników.

Dlatego tak jak wspomniałam na wstępie pomimo tego, że nie grozi Paniom zajęcie komornicze i sprzedaż w drodze licytacji spadku po ojcu (przed dokonaniem jego podziału), to i tak najlepszą opcją jest sukcesywna spłata zadłużenia. Ze spłatą długu nie warto czekać, aż sprawa trafi do komornika. Naliczy on bowiem swoje opłaty, które wynieść mogą naprawdę spore sumy.

Życzę powodzenia i trzymam kciuki za pozytywne rozwiązanie wszelkich problemów!

Wybrane specjalnie dla Ciebie: