O sytuacjach odziedziczenia długu po zmarłym słyszy się bardzo często. Co więc zrobić, by zabezpieczyć się przed takim zdarzeniem? Kto odpowiada całym majątkiem, a kto tylko do wysokości aktywów spadku? Na te oraz inne pytania, odpowiemy Państwu w poniższym artykule poświęconym właśnie dziedziczeniu długów.

Jak sprawdzić czy zmarły miał długi?

W przypadku, gdy spadkobiercy wiedzą o istnieniu i wysokości zobowiązań zmarłego, problem nie jest aż tak poważny. Łatwo wtedy określić, kto i w jakiej części spłaci długi, a także kto odziedziczy dobra majątkowe po zmarłym.

Schody zaczynają się w sytuacji, gdy nikt z rodziny do nie wie, ile zobowiązań miała do spłaty osoba zmarła, ani jakiej wysokości one były. A przecież to na tej podstawie podejmuje się decyzję o przyjęciu, lub odrzuceniu spadku.

Dług po zmarłym – umowy i podatki

Jeśli spadkobiercy byli w dobrych relacjach ze spadkodawca, często wiedzą, jaka była jego sytuacja majątkowa, jakie miał długi i wierzytelności. Niestety, wielu ludzi ukrywa fakt bycia zadłużonym, co powoduje, że po śmierci rodzina nie wie o istnieniu zobowiązań, lub też nie zna ich wartości. W takiej sytuacji warto przejrzeć wszystkie dokumenty zmarłego.

Być może uda się znaleźć umowy kredytowe, pożyczkowe, tzw. chwilówki, wezwania i monity do zapłaty, a także pisma od windykatorów. O zaległości należy także zapytać w spółdzielni lub wspólnocie mieszkaniowej, u dostawcy prądu i gazu, oraz w gminie, gdzie ustalimy, czy zmarły nie ma zaległości podatkowych. Należy pamiętać, że do uzyskania tego typu informacji trzeba przedstawić akt zgonu.

Dług po zmarłym – księgi wieczyste nieruchomości

Prawie każda nieruchomość ma swoją księgę wieczystą. Są one jawne. Znając numer księgi wieczystej, możemy ją sprawdzić przez internet.

W 1. i 2. dziale księgi wieczystej dowiemy się podstawowych informacji na temat nieruchomości – jej położeniu, powierzchni, tytule własności lub użytkowania wieczystego a także o właścicielu.

W dziale 3. odnajdziemy ograniczenia praw na nieruchomości, oraz prawa osobiste, takie jak służebność przejazdu czy służebność gruntowa.

Istotnym dla nas będzie natomiast dział 4., w którym to znajdują się hipoteki ciążące na nieruchomości.

Należy też zwrócić uwagę na wzmianki, oznaczające, że sądowi został przedłożony wniosek dotyczący nieruchomości, a nie został jeszcze rozpatrzony. Wniosek taki mógł być złożony przez bank, firmę pożyczkową, właściciela wierzytelności w stosunku do zmarłego, komornika, urząd skarbowy, ZUS lub jakąkolwiek inną osobę fizyczną czy prawną, która postanowiła szukać zabezpieczenia wierzytelności na majątku spadkodawcy. Należy także uważać na moc wsteczną wpisu do księgi wieczystej. Oznacza ona, że wpis może pojawić się nawet po tym, jak księgę już przejrzeliśmy, i to z mocą wsteczną.

Dług po zmarłym – spis inwentarza

Wniosek o dokonanie spisu inwentarza składa się do sądu spadku – jest to sąd rejonowy, w którego okręgu znajdują się rzeczy będące w chwili otwarcia spadku we władaniu spadkodawcy. Spis inwentarza jest dokonywany przez komornika. Jest to dobry sposób na ustalenie stanu spadku, niestety kosztowny.

Przepisy mówią, iż opłata wynosi 10% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia komornika za każdą rozpoczętą godzinę. Obecnie (10.2017) przeciętne miesięczne wynagrodzenie komornika wyniosło 4221 zł brutto. 10% z tej kwoty to więc 422zł. Tyle właśnie zapłacimy za godzinę pracy komornika. Po dodaniu do tej kwoty podatku VAT, otrzymamy kwotę rzędu 519zł.

W przypadku gdy do majątku wchodzić będzie nieruchomość, której cenę rynkową musi ustalić biegły, czekają nas dodatkowe koszty związane z powołaniem biegłego rzeczoznawcy. Koszty wykonania spisu inwentarza mogą więc przekroczyć kwotę kilkunastu tys. złotych.

Dług po zmarłym – wykaz inwentarza

Wykaz inwentarza wykonujemy samodzielnie lub z pomocą notariusza. Trzeba pamiętać, że w drugim przypadku to i tak my odpowiadamy za poprawny wykaz majątku spadkodawcy. Na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości dostępny jest odpowiedni wzór, który pomoże sporządzić wykaz inwentarza. Możesz też ściągnąć gotowy wzór klikając w poniższy link:

Wzór wykazu inwentarza

Do tego zadania należy podejść z bardzo dużą starannością – niedbalstwo lub zatajenie majątku może spowodować, że będziemy traktowani jak osoba, która przyjęła spadek wprost. Oznacza to, że za długi odpowiemy całością własnego majątku.

Długi zmarłego – kto je dziedziczy? Kolejność dziedziczenia

Dziedziczenie możemy podzielić na ustawowe oraz testamentowe. To pierwsze zakłada, że:

  • Gdy spadkobierca nie pozostawił testamentu, to w pierwszej kolejności dziedziczą współmałżonek i dzieci w częściach równych (część przypadająca małżonkowi nie może być jednak mniejsza niż 1/4 całości spadku). Jeśli dzieci zmarłego nie dożyły otwarcia spadku, to w ich miejsce wchodzą, w równych częściach – wnuki, prawnuki, itd.
  • Gdy zmarły nie pozostawił potomstwa, to dziedziczą małżonek oraz oboje rodziców. Udział małżonka to jednak 1/2 wartości spadku.
  • Gdy brak potomstwa, a jedno z rodziców nie żyje – dziedziczą małżonek, żyjący rodzic, oraz rodzeństwo. Jeśli natomiast któreś z nich nie dożyło otwarcia spadku – ich zstępni, przy czym udział spadkowy małżonka dziedziczącego razem z żyjącym rodzicem, rodzeństwem lub ich zstępnymi, wynosi 1/2 spadku.
  • Gdy brak potomstwa, małżonka, rodziców, rodzeństwa oraz zstępnych rodzeństwa, to dziedziczą dziadkowie w częściach równych. Gdy dziadkowie nie żyją, na ich miejsce wchodzą zstępni dziadków.
  • Gdy brak wymienionych wyżej osób – dziedziczą pasierbowie.
  • Gdy brak nawet pasierbów – dziedziczy gmina lub Skarb Państwa.

Dziedziczenie testamentowe oznacza powołanie do spadku konkretnych osób.

Przyjęcie i odrzucenie spadku


Nowelizacja przepisów spadkowych z 2015r. znacznie ograniczyła ryzyko przypadkowego odziedziczenia długów. Obecnie, w przypadku braku złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w ciągu 6 miesięcy od dnia uzyskania informacji o prawie do spadku, spadkobierca dziedziczy długi z dobrodziejstwem inwentarza.

Oznacza to, że odpowiada on za długi tylko do wartości spadku. Przykładowo – dziedziczymy mieszkanie o wartości 200 tys. zł oraz dług opiewający na kwotę 300 tys. zł. W przypadku dziedziczenia z dobrodziejstwem inwentarza musimy spłacić tylko 200 tys. zł.

Odrzucenie spadku należy zgłosić w sądzie w terminie 6 miesięcy o powzięciu informacji o prawie do spadku. Sprawia to, że spadkobiercę traktuje się tak, jakby nie dożył momentu otwarcia spadku. Odrzucony spadek przypada wtedy jego dzieciom, a następnie wnukom – jeśli więc pasywa spadku (długi) znacznie przekraczają aktywa (majątek) warto, by spadek odrzucili także nasi potomkowie.

Za małoletnie dzieci spadek odrzuca ich rodzic, za zgodą sądu rodzinnego. Ma na to 6 miesięcy od odrzucenia spadku we własnym imieniu.

Przedawnienie długów

Zobowiązania ulegają przedawnieniu. Przed odrzuceniem spadku z powodu dużej liczby długów, warto sprawdzić, czy nie są przedawnione. Wzniesiony przez dłużnika zarzut przedawnienia oznacza oddalenie powództwa.

  • Pożyczka, kredyt, zadłużenie karty kredytowej – 3 lata od dnia wymagalności zobowiązania, czyli dnia, w którym należało spłacić wierzyciela.
  • Debet konta – 2 lata od dnia wymagalności.
  • Zobowiązanie podatkowe – 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin na zapłatę podatku. W przypadku podatku od nieruchomości termin ten wynosi 3 lata i liczy się go od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek zapłaty.
  • Długi spadkowe – 10 lat od dnia zawarcia przez zmarłego umowy pożyczki lub kredytu

Zawieszenie biegu przedawnienia długów

Oznacza, że przedawnienie w okresie zawieszenia nie biegnie. Zawieszenie biegu przedawnienia ma miejsce w sytuacji, gdy dłużnik wystąpił o zawieszenie lub przedłużenie okresu spłaty rat, oraz gdy uznał dług.

Zawieszenie następuje też, gdy wierzyciel skieruje sprawę do sądu, wezwie do ugody lub rozpocznie mediację. Wysyłanie pism z wezwaniem do spłaty wierzytelności nie powoduje zawieszenia biegu przedawnienia.

  Jak wyjść z długów? [METODA DROGOWCÓW] sprawdź!
  Kiedy powiedzieć dzieciom o problemach finansowych?
  Firmy oddłużeniowe - ratunek, czy gwóźdź do trumny??
  Jak wyjść z długów, czyli 7 etapów wychodzenia z długów - część 1.
  Jak wyjść z długów oglądając telewizję?
Udostępnień 4